Ders çalışma programı nasıl hazırlanır? Hayata yer bırakan plan

Güncellendi: 23 Ekim 2026 · Brizemi

İyi bir ders çalışma programı haftanın her saatini doldurmaz. Önce okul, dershane, yol ve uyku gibi sabitleri yerleştirir, sonra derslere gerçekçi süreler verir ve dinlenmeye, aileye, spora bilerek yer bırakır. YKS döneminde işe yarayan program, bir gün kaydığında bile yeniden kurulabilen programdır.

Önce haftanın sabitlerini çiz

Program boş bir tabloyla değil, değişmeyen şeylerle başlar. Bir kâğıda ya da telefonuna haftanın sabitlerini yaz:

• Okul saatleri ve servis ya da yol süresi
• Dershane, etüt ya da özel ders saatleri
• Hafta sonu denemeleri
• Uyku saatin (olmasını istediğin değil, gerçekte yattığın saat)
• Akşam yemeği, aileyle oturulan saat
• Spor, kurs, yarı zamanlı iş ya da kardeşini okuldan almak gibi düzenli işler

Bu liste çıkınca ders çalışabileceğin gerçek pencereler kendiliğinden görünür. Birçok öğrenci için hafta içi bu pencere okul çıkışından sonra iki parça hâlindedir: akşam yemeğinden önce ve sonra.

Ne kadar çalışabilirsin? Gerçekçi hesap

Diyelim ki okul 15:30'da bitiyor, 16:15'te evdesin ve 23:00'te yatıyorsun. Kâğıt üzerinde 6 saatten fazla zaman var. Ama yemek, dinlenme, telefon, aile ve hazırlık çıkınca geriye 3–4 saat kalır. Bunun hepsini doldurmak yerine 2,5–3 saat planla; gerisi uzayan soru setlerine, beklenmedik misafire, yorgun bir akşama kalsın.

İşlerin düşündüğünden uzun sürmesi öğrencilere özgü değil, ama sınav döneminde çok hissedilir. Buehler, Griffin ve Ross (1994), üniversite öğrencileriyle yaptıkları çalışmalarda tez ve ödevler için verilen süre tahminlerinin tutarlı biçimde iyimser olduğunu gösterdi. Bu eğilimi neden her iş düşündüğünden uzun sürer yazısında ayrıntılı anlattık. Ders programında bunun anlamı basit: "Bu test 30 dakika sürer" dediğinde, planda 40 dakika ayır.

6 adımda haftalık program

1. Sabitleri yerleştir. Okul, dershane, deneme, uyku. Bunlar tablonun iskeleti.
2. Çalışma pencerelerini işaretle. Hafta içi günde iki pencere, hafta sonu biraz daha fazla.
3. Dersleri dağıt. Zorlandığın dersi enerjinin yüksek olduğu pencereye koy. Bir akşamda iki farklı ders olsun; aynı dersi üç oturum üst üste koyma.
4. Oturumları kısa tut. 40–50 dakika çalışma, 10 dakika mola. Okuldaki ders saatine benzediği için alışması kolay.
5. Denemeye ve analize yer aç. Bir deneme, cevap kontrolüyle birlikte yarım gününü alır. Analizini aynı gün öğleden sonraya ya da ertesi güne, ayrı bir oturum olarak koy.
6. Bilerek boş bırak. Haftada bir akşam tamamen serbest, pazar öğleden sonra da iki saatlik bir taşma zamanı. Kayan oturumlar oraya geçer.

Oturum türleri

Bir akşama bir konu çalışma ve bir soru çözme oturumu koymak, aynı konuyu hem öğrenip hem uygulamanı sağlar. Tekrar oturumları ise kısa olduğu için yorgun akşamlarda bile sığar.

Örnek hafta: 12. sınıf, sayısal

Okul hafta içi 08:30–15:30, cumartesi sabahı dershanede deneme var. Hafta içi birinci blok 17:00–18:40, ikinci blok 20:00–21:30 arası; aradaki saat yemek ve serbest zaman.

Bu tabloda bilerek boş bırakılmış iki akşam ve bir sabah var. Onlar programın açığı değil, programın dayanmasını sağlayan kısmı.

Salı, saat saat

• 15:30 Okul çıkışı, servis
• 16:15–17:00 Eve varış, yemek, dinlenme (telefon da burada)
• 17:00–17:50 Kimya: yeni konu
• 17:50–18:00 Mola, çay
• 18:00–18:40 Kimya: 20 soruluk set, süre tutarak
• 18:40–20:00 Serbest zaman, akşam yemeği
• 20:00–20:40 Türkçe: paragraf soruları
• 20:40–20:50 Mola
• 20:50–21:15 Tekrar: geçen haftanın matematik yanlışları
• 21:15–21:20 Kapanış: yarının ilk oturumunu yaz
• 23:00 Uyku

Bu akşamın planlı çalışması yaklaşık 2 saat 35 dakika. Kâğıt üzerinde az görünebilir; ama her gün sürdürülebilir ve aradaki molalar sayesinde akşamın sonunda hâlâ enerjin olur.

Program kayınca ne yaparsın?

Deneme uzadı, misafir geldi, başın ağrıdı, okulda bir etkinlik çıktı. Program kaydığında yapılacak ilk şey o günün kalanına bakmaktır:

• Bugün hâlâ yapılabilecek en önemli oturum hangisi? Onu tut.
• Kalan oturumlar pazar taşma zamanına ya da haftanın serbest bir penceresine geçsin.
• Kayan konuyu uykudan çalarak yetiştirmeye çalışma; ertesi günün enerjisini de götürür.

Bazen bütün hafta dağılır: hastalık, aile işleri, bir okul gezisi. Bu da olur. Eski programı yetiştirmeye uğraşmak yerine, o haftanın gerçek sabitleriyle kısa bir hafta kur ve oradan devam et.

Bir günün kalanını adım adım yeniden kurmayı plan bozulunca ne yapmalı yazısında anlattık. Programını saat bloklarıyla kurmak istersen zaman bloklama rehberine de bakabilirsin.

Programı her hafta nasıl güncellersin?

Program bir kez yazılıp duvara asılan bir tablo değil. Pazar akşamı 15 dakika ayır ve dört soruya bak:

1. Gelecek haftanın sabitleri değişiyor mu? Okul gezisi, veli toplantısı, ara tatil, bayram, bir doktor randevusu.
2. Denemeden ne çıktı? Analizde öne çıkan iki konuya hafta içinde birer ek oturum ver. Hepsini aynı haftaya sıkıştırma.
3. Taşma zamanına neler gitti? Sürekli kayan bir ders varsa, ona daha uygun bir pencere bul; belki o ders sabah kafası istiyor.
4. Hangi akşam boş kalacak? Bunu da baştan yaz. Boş akşam, programdan arta kalan değil, programa yazılan bir şey.

Bu bakış bir değerlendirme değil, bir ayar. Program sana uyduğu sürece işe yarar; uymayan yerini her hafta biraz düzeltirsin.

Velilere kısa bir not

Program çocuğunun programıysa, onu birlikte kurun ama saat saymayın. "Bugün kaç saat çalıştın?" yerine "Bugün neye baktın, neresi zor geldi?" diye sormak hem daha çok şey anlatır hem de akşam sofrasını rahat tutar. Hayata yer bırakan bir program, ailenin de nefes almasına yer bırakır.

Brizemi'de ders günü

Brizemi'de akşamki oturumlarını Boşalt ile anlatabilirsin: "Kimya yeni konu, 20 soru, Türkçe paragraf, matematik yanlışları." Brizemi bunları kartlara çevirir; sen de Mutlaka, Olursa ve Kenara diye ayırırsın. Planla, takvimindeki okul ve dershane gibi sabit etkinliklerin etrafında, aralarında nefes payı olan gerçekçi bir akşam kurar. Deneme uzar ya da misafir gelirse Toparla günün kalanını yeniden kurar; Toparla her zaman ücretsiz. Her gün ya da hafta içi tekrar eden oturumlar için tekrarlar Pro'da.

Brizemi'yi indir, bu akşamki çalışmanı gerçekçi kur.

Sık sorulanlar

Kaynaklar

1. Buehler, R., Griffin, D., & Ross, M. (1994). Exploring the 'planning fallacy': Why people underestimate their task completion times. Journal of Personality and Social Psychology, 67(3), 366–381.